Urząd Patentowy – jakie sprawy obsługuje?
Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (UPRP) zajmuje się ochroną własności przemysłowej. Przyjmuje i rozpatruje zgłoszenia wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów przemysłowych, znaków towarowych, oznaczeń geograficznych oraz topografii układów scalonych. Nie rejestruje praw autorskich do utworów literackich, muzycznych, zdjęć ani filmów.
Co można zarejestrować w Urzędzie Patentowym?
UPRP jest centralnym organem administracji rządowej działającym na podstawie ustawy – Prawo własności przemysłowej. Jego zadaniem jest udzielanie praw wyłącznych, prowadzenie odpowiednich rejestrów oraz rozpatrywanie spraw dotyczących ochrony przemysłowej.
Przykładowo, przedsiębiorca może zgłosić w urzędzie nazwę firmy lub logo jako znak towarowy, rozwiązanie techniczne jako wynalazek albo charakterystyczny wygląd produktu jako wzór przemysłowy. Rodzaj uzyskiwanego prawa zależy od tego, co dokładnie ma podlegać ochronie:
| Przedmiot ochrony | Rodzaj prawa | Czas ochrony |
|---|---|---|
| Wynalazek | Patent | Do 20 lat od daty zgłoszenia, pod warunkiem uiszczania wymaganych opłat |
| Wzór użytkowy | Prawo ochronne | Do 10 lat od daty zgłoszenia |
| Wzór przemysłowy | Prawo z rejestracji | Do 25 lat, w okresach pięcioletnich |
| Znak towarowy | Prawo ochronne | 10 lat, z możliwością przedłużania na kolejne okresy |
Patent dotyczy rozwiązania o charakterze technicznym, które spełnia ustawowe wymagania, w tym dotyczące nowości, poziomu wynalazczego i przemysłowego zastosowania. Wzór użytkowy odnosi się do nowego i użytecznego rozwiązania technicznego dotyczącego kształtu, budowy lub zestawienia przedmiotu o trwałej postaci.
Wzór przemysłowy chroni zewnętrzną postać produktu, na przykład jego kształt, linie, kontury, kolorystykę, fakturę lub ornamentację. Znak towarowy służy natomiast odróżnianiu towarów lub usług jednego przedsiębiorcy od towarów lub usług innych podmiotów. Może mieć między innymi postać oznaczenia słownego, graficznego lub słowno-graficznego, dlatego logo firmy może być przedmiotem zgłoszenia do UPRP.
Zakres działania urzędu obejmuje także oznaczenia geograficzne oraz topografie układów scalonych. UPRP prowadzi dla tych praw odpowiednie rejestry i wydaje decyzje w sprawach ochrony.
Jakie zadania wykonuje UPRP?
Obsługa spraw nie ogranicza się do samego przyjęcia formularza. Do głównych zadań urzędu należą:
- przyjmowanie i badanie zgłoszeń dotyczących przedmiotów własności przemysłowej,
- udzielanie patentów, praw ochronnych i praw z rejestracji,
- prowadzenie rejestrów patentów, znaków towarowych, wzorów i innych praw wyłącznych,
- rozstrzyganie spraw w postępowaniu spornym oraz udostępnianie informacji patentowej.
Urząd publikuje także informacje o zgłoszeniach i udzielonych prawach, prowadzi zbiory dokumentacji patentowej oraz udostępnia wyszukiwarki, dzięki którym można sprawdzić istniejące prawa i zgłoszenia.
Jak wygląda obsługa sprawy w UPRP?
Dokładny przebieg zależy od rodzaju przedmiotu ochrony, ale typowa sprawa administracyjna obejmuje kilka etapów:
- Zgłoszenie – uprawniony składa wniosek dotyczący wynalazku, wzoru, znaku lub innego przedmiotu ochrony.
- Badanie zgłoszenia – urząd sprawdza między innymi kompletność dokumentacji i spełnienie wymagań przewidzianych dla danego prawa.
- Publikacja lub dalsze czynności postępowania – w sprawach, w których przewidują to przepisy, informacje o zgłoszeniu są publikowane, a zainteresowane podmioty mogą zgłaszać uwagi lub sprzeciw.
- Decyzja – UPRP udziela prawa wyłącznego albo odmawia jego udzielenia. Decyzja może podlegać środkom zaskarżenia przewidzianym w przepisach.
Urząd prowadzi również postępowania sporne. Mogą one dotyczyć między innymi unieważnienia udzielonego prawa, jego wygaśnięcia albo sprzeciwu wobec zgłoszonego znaku towarowego. W takim postępowaniu urząd nie działa jak sąd powszechny, lecz rozstrzyga sprawę w zakresie kompetencji przyznanych mu przez przepisy o własności przemysłowej.
Czego Urząd Patentowy nie obsługuje?
Najczęstszy błąd polega na utożsamianiu własności przemysłowej z całą własnością intelektualną. Pojęcia te nie są tożsame. Do spraw, których co do zasady nie załatwia się w UPRP, należą:
- prawa autorskie do utworów literackich, muzycznych, fotograficznych, filmowych i plastycznych,
- spory cywilne dotyczące naruszenia dóbr osobistych,
- rejestracja działalności gospodarczej w CEIDG lub KRS,
- zwykłe zgłoszenie nazwy firmy, które nie jest zgłoszeniem znaku towarowego.
Prawo autorskie powstaje co do zasady z chwilą ustalenia utworu i nie wymaga rejestracji w UPRP. Jeżeli chcesz chronić logo jako oznaczenie marki, właściwą drogą może być zgłoszenie znaku towarowego. Jeżeli natomiast chodzi o artystyczny projekt graficzny, niezależnie od ochrony znaku mogą powstać także prawa autorskie, ale ich obsługa nie należy do Urzędu Patentowego.
Gdzie sprawdzić informacje o konkretnej sprawie?
Do kontaktu elektronicznego z urzędem służy platforma PUEUP. Można za jej pośrednictwem obsługiwać korespondencję, płatności i dokumenty powiązane ze zgłoszeniem. Przed zgłoszeniem warto skorzystać z e-Wyszukiwarki UPRP i sprawdzić, czy podobny znak, wzór albo patent został już zarejestrowany. Szczegółowe wymagania, opłaty i informacje o procedurach są publikowane na stronie UPRP.
Najprostsza zasada jest taka: rozwiązania techniczne, wygląd produktu i oznaczenia odróżniające towary lub usługi należą do własności przemysłowej i mogą podlegać ochronie w UPRP. Utwory twórcze, takie jak zdjęcia, teksty czy muzyka, podlegają natomiast prawu autorskiemu.
