Rejestr podziału terytorialnego – co to jest i jakie ma znaczenie?
TERYT, czyli Krajowy rejestr urzędowy podziału terytorialnego kraju, to oficjalna baza danych prowadzona przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Nadaje identyfikatory jednostkom administracyjnym, miejscowościom, ulicom i adresom, dzięki czemu dane statystyczne oraz administracyjne można porządkować według jednolitych zasad.
Czym jest rejestr TERYT?
TERYT działa jak wspólny język identyfikacji terytorialnej w Polsce. Pozwala jednoznacznie wskazać, do którego województwa, powiatu, gminy, miejscowości czy ulicy odnosi się konkretna informacja. Nazwa rejestru wynika z jego pełnego określenia: Krajowy rejestr urzędowy podziału terytorialnego kraju.
Za prowadzenie rejestru odpowiada Prezes GUS, a jego funkcjonowanie opiera się między innymi na ustawie o statystyce publicznej oraz rozporządzeniu Rady Ministrów z 15 grudnia 1998 roku. TERYT nie jest jedną prostą listą. Składa się z czterech powiązanych systemów, które opisują różne poziomy podziału terytorialnego i adresowego.
Z czego składa się TERYT?
| System | Co obejmuje? |
|---|---|
| TERC | Identyfikatory i nazwy jednostek podziału terytorialnego, czyli województw, powiatów i gmin. |
| SIMC | Identyfikatory, nazwy i rodzaje miejscowości oraz ich przynależność administracyjną. |
| BREC | Rejony statystyczne i obwody spisowe tworzone na potrzeby spisów powszechnych oraz badań statystycznych. |
| NOBC | Identyfikację adresową ulic, nieruchomości, budynków i mieszkań. W jego ramach działa także Centralny Katalog Ulic ULIC. |
Systemy współpracują ze sobą. TERC określa jednostkę administracyjną, SIMC wskazuje miejscowość, BREC porządkuje obszar dla celów statystycznych, a NOBC pozwala przypisać konkretny adres, budynek lub mieszkanie. Dzięki temu można przejść od ogólnego obszaru, takiego jak województwo, do szczegółowej informacji adresowej.
Po co wykorzystuje się TERYT?
Rejestr jest używany zarówno przez administrację publiczną, jak i systemy informatyczne przetwarzające dane o mieszkańcach, adresach i jednostkach terytorialnych. Jego najważniejsze zastosowania obejmują:
- organizację i obsługę narodowych spisów powszechnych oraz badań statystycznych;
- przygotowywanie raportów i zestawień administracyjnych według jednolitego podziału kraju;
- powiązanie danych z ewidencji ludności, adresów i innych rejestrów publicznych z konkretnym obszarem;
- uporządkowanie nazw, kodów i adresów wykorzystywanych przez urzędy oraz systemy cyfrowe.
Bez wspólnego systemu identyfikatorów ta sama miejscowość, ulica lub jednostka administracyjna mogłaby być zapisywana w różnych bazach w niejednolity sposób. TERYT ogranicza takie rozbieżności i ułatwia wymianę danych między instytucjami.
TERYT a PRG – jaka jest różnica?
TERYT i Państwowy Rejestr Granic (PRG) są ze sobą powiązane, ale nie pełnią tej samej funkcji. TERYT zawiera przede wszystkim dane opisowe oraz identyfikatory jednostek, miejscowości i adresów. PRG służy natomiast do przechowywania danych przestrzennych, takich jak przebieg granic, powierzchnia jednostek i lokalizacja obiektów. Można więc przyjąć, że TERYT odpowiada na pytanie „co i jaki ma kod”, a PRG także na pytanie „gdzie dokładnie znajduje się to na mapie”. Oba rejestry wzajemnie się uzupełniają.
Najkrócej mówiąc, TERYT porządkuje nazwy i identyfikatory terytorialne, a PRG opisuje ich położenie i granice w przestrzeni.
