Rejestr PESEL – jakie zawiera dane?
Rejestr PESEL to nie tylko jedenastocyfrowy numer. Jest centralnym zbiorem danych identyfikujących osoby fizyczne, prowadzonym na podstawie ustawy o ewidencji ludności. Obejmuje między innymi dane osobowe, rodzinne, adresowe i dokumentowe.
Czym jest rejestr PESEL?
Rejestr PESEL jest centralnym zbiorem danych prowadzonym przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Stanowi część Systemu Rejestrów Państwowych i służy administracji publicznej do potwierdzania tożsamości oraz aktualnego statusu administracyjnoprawnego osoby.
Zakres rejestru określa przede wszystkim art. 8 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności. Dane dotyczą obywateli polskich, a w przypadkach wskazanych w ustawie także cudzoziemców oraz innych osób zobowiązanych do posiadania numeru PESEL.
Jakie dane zawiera rejestr PESEL?
Ustawa wymienia 26 kategorii informacji. Nie każda z nich musi być zapisana przy każdej osobie, ponieważ zakres zależy między innymi od obywatelstwa, miejsca zamieszkania i dostępności danych. Najważniejsze grupy przedstawia tabela:
| Kategoria | Zakres danych |
|---|---|
| Dane identyfikacyjne | Imię lub imiona, nazwisko, nazwisko rodowe, imiona i nazwiska rodowe rodziców, data i miejsce urodzenia, kraj urodzenia, płeć, obywatelstwo albo status bezpaństwowca, numer PESEL. |
| Dane rodzinne i stanu cywilnego | Stan cywilny, dane małżonka, jego imię, nazwisko rodowe i numer PESEL, a także informacje o zawarciu, rozwiązaniu, unieważnieniu lub nieistnieniu małżeństwa. |
| Dane dotyczące aktów stanu cywilnego | Numer aktu urodzenia, małżeństwa lub zgonu oraz oznaczenie właściwego urzędu stanu cywilnego. W określonych przypadkach rejestr zawiera także dane sądu związane ze zmianą stanu cywilnego. |
| Dane adresowe i pobytowe | Adres oraz data zameldowania na pobyt stały lub czasowy, daty wymeldowania, kraj miejsca zamieszkania, kraj poprzedniego miejsca zamieszkania oraz informacje o wyjeździe z Polski trwającym dłużej niż sześć miesięcy. |
| Dane dokumentowe | Seria, numer i data ważności ostatniego dowodu osobistego, paszportu albo dokumentu podróży cudzoziemca, a także oznaczenie organu wydającego dokument. |
| Dane dotyczące zgonu | Data zgonu albo data znalezienia zwłok, numer aktu zgonu oraz oznaczenie urzędu stanu cywilnego, który sporządził akt. |
W przypadku cudzoziemca rejestr może zawierać także datę upływu deklarowanego terminu pobytu. Zakres danych może być węższy niż w przypadku obywatela polskiego, ponieważ ustawa różnicuje katalog informacji zależnie od sytuacji prawnej osoby.
Numer PESEL a dane w rejestrze – jaka jest różnica?
Numer PESEL jest identyfikatorem, a rejestr PESEL jest bazą danych. Sam numer ma 11 cyfr i nie zawiera wszystkich informacji przechowywanych w rejestrze.
Budowę numeru określa art. 15 ustawy o ewidencji ludności:
- Pierwsze sześć cyfr wskazuje datę urodzenia, z zakodowanym stuleciem.
- Cyfry od siódmej do dziesiątej tworzą numer porządkowy, a ostatnia z nich oznacza płeć. Cyfra parzysta oznacza kobietę, a nieparzysta mężczyznę.
- Jedenasta cyfra jest cyfrą kontrolną, która pozwala sprawdzić poprawność numeru.
Numer PESEL nie koduje więc adresu, nazwiska, obywatelstwa ani numeru dokumentu. Te informacje są odrębnymi polami rejestru.
Kto ma dostęp do danych z rejestru PESEL?
Dostęp nie jest powszechny. Dane udostępnia się w zakresie niezbędnym do realizacji zadań określonych w przepisach. Uprawnione grupy podmiotów obejmują:
- organy administracji publicznej, sądy i prokuraturę;
- Policję, Straż Graniczną, Służbę Więzienną, Żandarmerię Wojskową oraz inne służby i organy wskazane w ustawie;
- komorników sądowych, organy kontroli skarbowej i państwowe lub samorządowe jednostki organizacyjne, jeżeli dane są niezbędne do wykonania ich zadań;
- osoby i podmioty, które wykażą interes prawny, a w niektórych przypadkach także interes faktyczny i uzyskają zgodę osoby, której dane dotyczą.
Każda osoba ma prawo sprawdzić własne dane. Może uzyskać wgląd elektroniczny po uwierzytelnieniu albo wystąpić o zaświadczenie zawierające pełny odpis przetwarzanych danych. W razie stwierdzenia niezgodności można złożyć wniosek o ich sprawdzenie i usunięcie błędu do właściwego organu.
Czy numer PESEL można zmienić?
Zmiana numeru PESEL jest możliwa tylko w przypadkach określonych w ustawie. Dotyczy to:
- sprostowania daty urodzenia, jeżeli wpływa ona na numer;
- zmiany płci;
- nadania numeru wskutek omyłki organu administracji publicznej albo wprowadzenia organu w błąd co do tożsamości osoby.
Samo zastrzeżenie numeru PESEL nie powoduje jego zmiany. Jest środkiem ograniczającym wykorzystanie numeru w określonych czynnościach, między innymi finansowych.
Najprościej sprawdzić własne dane przez usługę elektroniczną na gov.pl lub w aplikacji mObywatel, o ile dana funkcja jest dostępna dla konkretnego użytkownika. Rejestr PESEL zawiera znacznie więcej niż numer, dlatego weryfikacja pozwala także wychwycić nieaktualny adres, błąd w danych osobowych albo niezgodność informacji dokumentowych.
Treść ma charakter informacyjny. W sprawach wymagających oceny indywidualnej należy sprawdzić aktualne przepisy ustawy o ewidencji ludności lub skontaktować się z właściwym organem administracji.
