Elektroniczna tożsamość – co to jest i jak działa?
Elektroniczna tożsamość to zestaw cyfrowych danych, które pozwalają potwierdzić, kim jesteś w internecie. Działa jak cyfrowy odpowiednik tradycyjnego dokumentu tożsamości, dzięki czemu możesz korzystać z usług publicznych i komercyjnych bez osobistej wizyty w urzędzie lub punkcie obsługi.
Czym jest elektroniczna tożsamość?
E-tożsamość nie jest fizycznym dokumentem, lecz sposobem potwierdzania danych online. Dostawca tożsamości, na przykład bank, weryfikuje informacje o użytkowniku i przekazuje usługodawcy potwierdzenie, że dana osoba rzeczywiście jest tym, za kogo się podaje.
W praktyce można dzięki niej założyć konto w serwisie, zawrzeć umowę na odległość, skorzystać z usług medycznych, potwierdzić dane u operatora telekomunikacyjnego albo załatwić sprawę urzędową. Usługi są dostępne przez internet, często niezależnie od godzin pracy placówki.
Trzeba rozróżnić samą elektroniczną tożsamość od narzędzi, które ją obsługują. MojeID, Profil Zaufany czy e-dowód to różne rozwiązania służące do identyfikacji użytkownika w określonych sytuacjach.
Jak działa potwierdzenie tożsamości online?
W typowym procesie bank pełni funkcję zaufanego pośrednika. Korzystasz z bankowości elektronicznej, ale usługodawca nie otrzymuje Twojego loginu, hasła ani dostępu do rachunku. Przekazywane są wyłącznie dane potrzebne do konkretnej usługi, po uzyskaniu Twojej zgody.
Proces zwykle przebiega w następujący sposób:
- Wybierasz usługę na stronie urzędu, firmy lub innego dostawcy i wskazujesz elektroniczne potwierdzenie tożsamości.
- Wybierasz bank albo innego dostawcę tożsamości, a następnie przechodzisz do jego bezpiecznego serwisu.
- Logujesz się do bankowości elektronicznej i sprawdzasz zakres danych, o które prosi usługodawca.
- Autoryzujesz przekazanie informacji, po czym wracasz na stronę usługi z potwierdzeniem tożsamości.
Zgoda powinna wskazywać, komu udostępniasz dane, w jakim celu oraz jakie informacje zostaną przekazane. Sam bank nie przesyła usługodawcy danych logowania. Jeśli strona lub osoba trzecia prosi o podanie hasła bankowego poza oficjalnym serwisem banku, jest to sygnał ostrzegawczy.
MojeID, Profil Zaufany i e-dowód – czym się różnią?
Każde z tych rozwiązań służy do potwierdzania tożsamości, ale ma inne zastosowanie. Najprościej porównać je w ten sposób:
| Narzędzie | Główne przeznaczenie | Dla kogo? |
|---|---|---|
| MojeID | Zdalne potwierdzanie tożsamości u usługodawców | Dla osób korzystających z usług komercyjnych i wybranych publicznych |
| Profil Zaufany | Logowanie i składanie dokumentów w administracji publicznej | Dla osób załatwiających sprawy urzędowe online |
| e-dowód | Fizyczny dowód osobisty wyposażony w warstwę elektroniczną | Dla posiadaczy dokumentu z aktywnym chipem i odpowiednim urządzeniem |
MojeID jest usługą rozwijaną przez Krajową Izbę Rozliczeniową i wykorzystywaną między innymi przy zawieraniu umów z firmami telekomunikacyjnymi, ubezpieczycielami czy dostawcami energii. Profil Zaufany służy przede wszystkim do kontaktu z administracją, na przykład przy składaniu wniosków i deklaracji. Z kolei e-dowód pozostaje dokumentem fizycznym, ale ma dodatkową funkcję elektronicznego potwierdzania danych.
Do czego można wykorzystać e-tożsamość?
Zakres zależy od konkretnego narzędzia i dostawcy usługi. Najczęstsze zastosowania obejmują:
- logowanie do serwisów publicznych i komercyjnych bez zakładania kolejnego sposobu weryfikacji
- zawieranie umów na dostawę energii, usług telekomunikacyjnych lub ubezpieczeń
- rejestrację w portalu pacjenta i korzystanie z wybranych usług medycznych
- składanie wniosków i deklaracji do urzędów bez wizyty w placówce
- potwierdzanie danych przy zakupie produktów lub usług wymagających identyfikacji
Wygoda wynika z połączenia kilku czynności w jednym procesie. Nie trzeba przepisywać danych z dokumentu ani przesyłać jego skanu mailem, jeśli dana usługa korzysta z uznanej metody elektronicznej identyfikacji.
Czy elektroniczna tożsamość jest bezpieczna?
Bezpieczeństwo zależy od dostawcy, zastosowanych zabezpieczeń oraz zachowania użytkownika. W prawidłowym procesie usługodawca nie widzi rachunku bankowego ani danych logowania. Otrzymuje tylko uzgodniony zestaw informacji, a jego przekazanie wymaga świadomej autoryzacji.
Istotna jest zasada minimalizacji danych. Firma powinna otrzymać tylko te informacje, które są potrzebne do wykonania konkretnej usługi. Użytkownik może sprawdzić zakres zgody przed jej zatwierdzeniem, a w niektórych systemach także przejrzeć historię wcześniejszych użyć tożsamości.
Najważniejsze korzyści wynikające z korzystania z e-tożsamości to:
- oszczędność czasu i brak konieczności osobistej wizyty
- dostęp do usług przez całą dobę, także poza godzinami pracy urzędu lub placówki
- ograniczenie liczby loginów i haseł potrzebnych do obsługi różnych usług
- kontrola nad zakresem danych przekazywanych konkretnemu usługodawcy
Nie należy przekazywać nikomu loginu, hasła ani kodu autoryzacyjnego do bankowości. Przy korzystaniu z MojeID lub podobnej usługi te dane wpisujesz wyłącznie na stronie banku, do której przechodzisz w ramach prawidłowego procesu.
Jaka jest przyszłość cyfrowej tożsamości?
Kierunek rozwoju wyznacza Europejski Portfel Tożsamości Cyfrowej. Ma on umożliwiać mieszkańcom Unii potwierdzanie tożsamości, przechowywanie dokumentów cyfrowych i udostępnianie tylko wybranych informacji w usługach publicznych oraz prywatnych.
Założeniem rozwiązania jest interoperacyjność, czyli możliwość korzystania z cyfrowej tożsamości w różnych państwach UE. Portfel ma też zwiększyć kontrolę użytkownika nad danymi i ułatwić korzystanie z dokumentów, podpisów elektronicznych oraz usług transgranicznych.
Elektroniczna tożsamość pozwala przenieść wiele formalności do internetu. Najważniejsze jest rozróżnienie narzędzi, z których korzystasz, oraz sprawdzanie, jakie dane przekazujesz i komu udzielasz zgody.
